Krótka odpowiedź
LUFS mówi, jak głośno brzmi utwór, mierzony na całej swojej długości. Serwisy streamingowe na tej podstawie decydują, o ile go podgłośnić albo ściszyć. True peak mówi, jaki najwyższy punkt osiąga przebieg przy odtwarzaniu. To od niego zależy, czy utwór się zniekształci.
Jedna liczba dotyczy głośności. Druga, zapasu. Utwór może być w porządku pod jednym względem i nie w porządku pod drugim, dlatego w gotowym masterze trzeba sprawdzić obie.
Co mierzy LUFS
LUFS to skrót od Loudness Units relative to Full Scale, czyli jednostek głośności względem pełnej skali. Definiuje je ITU-R BS.1770, standard, którego używają nadawcy i serwisy streamingowe. Miernik najpierw filtruje dźwięk, żeby ważyć go tak, jak robi to ucho: bardzo niski bas liczy się mniej, a górny środek pasma nieco bardziej. Potem mierzy moc sygnału w krótkich blokach po 400 milisekund.
Dla całego utworu ciche bloki są pomijane: najpierw wszystko poniżej −70 LUFS, potem wszystko, co leży o więcej niż 10 LU poniżej poziomu tego, co zostało. Resztę uśrednia się do jednej liczby: głośności zintegrowanej. Są też krótsze odczyty. Głośność krótkoterminowa obejmuje ostatnie 3 sekundy, a chwilowa: ostatnie 400 milisekund.
Jeszcze jedna rzecz, którą warto wiedzieć: LUFS i LKFS to ta sama jednostka pod dwiema nazwami. Standard ITU pisze LKFS, a zarówno EBU, jak i AES podają, że obie są identyczne. Jeden LU to jeden decybel. Pełny opis mechaniki znajdziesz w poradniku Co tak naprawdę mierzy LUFS.
Co mierzy true peak
Plik cyfrowy przechowuje próbki: dziesiątki tysięcy osobnych odczytów poziomu na sekundę. Do głośnika trafia gładka fala, którą odtwarza się z tych próbek. Między dwiema próbkami odtworzona fala może wznieść się wyżej niż każda z nich.
Najwyższa próbka nie zawsze jest więc najwyższym punktem dźwięku. Miernik, który odczytuje próbki (miernik szczytów próbek, w dBFS), może pokazywać −0,3, podczas gdy odtworzona fala przekracza 0. Takie szczyty nazywa się szczytami międzypróbkowymi. BS.1770 zaznacza, że przesterowania mogą wystąpić nawet wtedy, gdy żadna próbka nie jest na poziomie pełnej skali ani nawet blisko niego.
Miernik true peak szacuje odtworzoną falę. Stosuje oversampling, czyli wylicza dodatkowe punkty między prawdziwymi próbkami (w metodzie ze standardu: cztery razy więcej), i podaje najwyższy z nich w dBTP. W przeciwieństwie do dBFS odczyt w dBTP może przekraczać 0.
Nawet miernik true peak może zaniżać
Czterokrotny oversampling to szacunek, a nie dokładna fala. BS.1770-5 podaje najgorszy przypadek: miernik 4× może zaniżać odczyt nawet o 0,688 dB dla treści do połowy częstotliwości próbkowania. To jeden z powodów, dla których limity szczytów ustawia się na −1 dBTP, a nie na 0.
Jak te dwie liczby się do siebie mają
Te dwie liczby zmieniają się niezależnie. Mocno limitowany master może mieć wysoką głośność w LUFS, a true peak trzymany tuż pod pułapem. Ciche, otwarte nagranie akustyczne może mieć niską głośność w LUFS, a mimo to ostre szczyty blisko pełnej skali, bo kilka głośnych transjentów ledwie zmienia średnią.
Odstęp między nimi ma swoją nazwę. PLR, stosunek szczytu do głośności (peak-to-loudness ratio), to maksymalny true peak minus głośność zintegrowana. Definiują go zarówno EBU R 128 s2, jak i AES TD1008. Utwór o głośności −9 LUFS z true peak −1 dBTP ma PLR 8 dB; utwór o głośności −16 LUFS ze szczytami na −1 dBTP ma PLR 15 dB. Mniejszy PLR oznacza, że najgłośniejsze momenty mniej odstają od średniej: większą część utworu podciągnięto w stronę szczytu.
PLR nie jest oceną i żaden standard nie wyznacza dla niego wartości docelowej. To sposób, żeby w jednej liczbie zobaczyć, ile miejsca zostało masterowi między średnim poziomem a najwyższym punktem. Do opisu tego, jak głośność zmienia się w całym utworze (cicha zwrotka, głośny refren) służy osobna miara: zakres głośności (LRA), który definiuje EBU, ostrzegając, żeby nie mylić go z zakresem dynamiki ani ze współczynnikiem szczytu.
Jakie limity gdzie obowiązują
Każdy serwis publikuje jeden poziom głośności albo pomiary wskazują, że go stosuje, a niektóre publikują też limit szczytów. Wartość głośności to miejsce, w którym ląduje odtwarzanie. Wartość szczytu to ta, poniżej której trzeba zostać.
- Spotify, głośność zintegrowana -14 LUFS, pułap -1 dBTP (-2 dBTP dla masterów głośniejszych niż -14 LUFS). Publikuje je Spotify w poradniku dla artystów „Loudness normalization”.
- Apple Music, głośność zintegrowana -16 LUFS, pułap -1 dBTP. Pomiary stron trzecich; Apple podaje −16 dB dla Sound Check tylko w wymaganiach dotyczących podcastów, a w przewodniku Digital Masters prosi o co najmniej 1 dB zapasu.
- YouTube, głośność zintegrowana -14 LUFS, bez opublikowanego pułapu true peak. Pomiary stron trzecich; YouTube nie publikuje żadnej wartości głośności ani pułapu true peak.
- Emisja (EBU R 128), głośność zintegrowana -23,0 LUFS ±0,2 LU, pułap -1 dBTP. Publikuje je EBU w R 128 (2023). To poziom, na jakim dostarcza się audycje do emisji, a nie ustawienie odtwarzacza.
Niektóre z tych wartości to pomiary stron trzecich, a nie liczby publikowane przez serwis, i lista mówi, które. Dla dystrybutorów AES TD1008 zaleca, żeby poziom true peak nie przekraczał −1 dBTP na wejściu kodera stratnego. To, jak każdy serwis postępuje z utworem zbyt głośnym albo zbyt cichym, opisuje poradnik Docelowa głośność w streamingu.
Dlaczego streaming wymaga dodatkowego zapasu
Serwisy streamingowe wysyłają słuchaczom plik zakodowany stratnie (AAC, Ogg Vorbis albo Opus) a nie twój WAV. Koder stratny odtwarza dźwięk ze skompresowanego opisu, a odtworzone szczyty mogą wypaść wyżej niż szczyty, które dostarczono. BS.1770 wymienia obniżenie przepływności wśród czynników, które mogą podnosić szczyty.
O ile, zależy od kodera i jego przepływności. AES TD1008 podaje, że przy koderze o wysokiej przepływności (na przykład 256 kbps) może wystarczyć limit nawet −0,5 dBTP i że szczyty rosną tym bardziej, im niższa przepływność. Szczyt, który przesteruje się w koderze, trafia do strumienia, który słyszy każdy słuchacz, a ty nie usłyszysz go przed wydaniem.
Pięć rzeczy, które nie są prawdą
- „Żadna próbka nie przekracza 0 dBFS, więc nie może być przesterowania”. Odtworzona fala może wznieść się wyżej niż każda próbka. To właśnie mierzy true peak.
- „Wyższy odczyt LUFS sprawi, że mój utwór będzie głośniejszy w streamingu”. Przy włączonej normalizacji utwór głośniejszy niż poziom serwisu zostaje ściszony o różnicę. Nie kończy jako głośniejszy od innych.
- „Mastering trzeba robić do −14 LUFS”. Spotify to sugeruje, ale nic nie jest odrzucane za to, że tej wartości nie osiąga. Ważniejszy jest limit szczytów.
- „LUFS i LKFS to coś innego”. To ta sama jednostka.
- „Zakres głośności to zakres dynamiki”. EBU, która definiuje zakres głośności, podaje, że nie należy go mylić z zakresem dynamiki ani ze współczynnikiem szczytu.
Sprawdzanie obu w praktyce
- Mierz wyeksportowany plik, a nie miks w sesji. Głośność zintegrowana dotyczy całego gotowego utworu.
- Odczytuj true peak, a nie szczyt próbek. Jeśli DAW pokazuje tylko szczyt próbek, użyj miernika z oversamplingiem. Nasz miernik LUFS i true peak pokazuje razem głośność zintegrowaną w LUFS, true peak i zakres głośności, a działa w przeglądarce, bez przesyłania pliku.
- Jeśli true peak przekracza limit, obniż pułap wyjściowy końcowego limitera albo ścisz master i zmierz ponownie. Jeśli szczyty są już zniekształcone w pliku, ściszenie tego nie cofnie: detektor clippingu pokaże, gdzie.
- Nie goń za liczbą LUFS. Wybierz głośność, jakiej potrzebuje muzyka, trzymaj true peak poniżej limitu i pozwól każdemu serwisowi ustawić własny poziom odtwarzania.
Mastering w Euphonie podaje obie liczby dla każdego zadania: głośność, true peak i zakres głośności, zmierzone przed i po.
Pytania, które ludzie zadają
Czy true peak może przekraczać 0?
Tak. dBTP opisuje odtworzoną falę, a nie zapisane próbki, więc plik, którego wszystkie próbki leżą poniżej 0 dBFS, może pokazywać +0,5 dBTP lub więcej. Taki plik prawdopodobnie zniekształci się przy odtwarzaniu albo w kodowaniu stratnym.
Czy −1 dBTP wystarczy?
To limit, którego Spotify, EBU R 128 i AES TD1008 używają dla większości materiału. Spotify prosi o −2 dBTP, gdy master jest głośniejszy niż −14 LUFS, a niższe przepływności wymagają więcej miejsca. Jeśli serwis, do którego dostarczasz materiał, publikuje własny limit, stosuj ten.
Co jest ważniejsze, LUFS czy true peak?
Dla poziomu odtwarzania, LUFS, ale poziom ustawia za ciebie serwis, więc ma to mniejsze znaczenie, niż się wydaje. Dla zniekształceń, true peak, a tego po dostarczeniu nikt za ciebie nie naprawi.
Czy true peak zmienia odczyt LUFS?
Ledwie. Głośność zintegrowana uśrednia cały utwór, a kilka krótkich szczytów prawie jej nie rusza. Właśnie dlatego obie wartości mierzy się osobno.
Czytaj dalej